इस्मिता गुरुङ
नेपाल फिफा विश्वकपमा सहभागी राष्ट्र नभए पनि यस विश्वव्यापी प्रतियोगिताको प्रभाव नेपाली समाज, अर्थतन्त्र र खेल संस्कृतिमा गहिरो रूपमा महसुस गर्न सकिन्छ। फुटबल नेपालमा अत्यन्त लोकप्रिय खेलमध्ये एक हो, र विश्वकपको समयमा यसको आकर्षण झन् उच्च स्तरमा पुग्छ। विश्वकप केवल खेलकुद प्रतियोगिता मात्र नभई नेपालीहरूका लागि उत्साह, प्रेरणा र सामाजिक एकताको पर्वसमेत बनेको छ ।
फिफा विश्वकपले नेपाली बालबालिका तथा युवाहरूलाई फुटबलप्रति आकर्षित गर्ने महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । लियोनेल मेस्सी, क्रिस्टियानो रोनाल्डो, किलियन एम्बाप्पे जस्ता विश्वप्रसिद्ध खेलाडीहरूलाई आदर्श मानेर धेरै युवाहरू फुटबल खेल्न र प्रशिक्षण लिन प्रेरित हुन्छन्। विश्वकपपछि विद्यालयस्तरीय प्रतियोगिता, स्थानीय क्लब तथा फुटसल केन्द्रहरूमा सहभागिता बढ्ने गरेको देखिन्छ। यसले नयाँ प्रतिभाको विकासमा सकारात्मक योगदान पु¥याउँछ।
विश्वकपका बेला नेपालका शहरदेखि गाउँसम्म उत्सवमय वातावरण सिर्जना हुन्छ। ब्राजिल, अर्जेन्टिना, फ्रान्स, जर्मनी, इङ्ग्ल्यान्ड लगायतका देशका समर्थकहरू आफ्नो मनपर्ने टोलीको जर्सी लगाएर खेल हेर्ने गर्छन्। घर, रेष्टुरेन्ट, क्याफे तथा सार्वजनिक स्थानहरूमा सामूहिक रूपमा खेल हेर्ने संस्कृति विकसित भएको छ। विशेषगरी काठमाडौं लगायतका प्रमुख शहरहरूमा राति अबेरसम्म खेलकुदप्रेमीहरूको चहलपहल देख्न सकिन्छ। यसले विभिन्न समुदायका मानिसहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याएर सामाजिक सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउँछ।
विश्वकपको समयमा विभिन्न क्षेत्रमा आर्थिक गतिविधि उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने गर्छ। विशेष गरीःटेलिभिजन, प्रोजेक्टर तथा इन्टरनेट सेवाको माग बढ्ने, खेलकुद सामग्री तथा जर्सीको बिक्री वृद्धि हुनेहोटल, रेष्टुरेन्ट र क्याफेहरूमा ग्राहक संख्या बढ्ने, विज्ञापन, प्रायोजन तथा मार्केटिङ गतिविधि विस्तार हुने देखिन्छन्।
विश्वकपसँग सम्बन्धित व्यवसायिक गतिविधिहरूले स्थानीय बजारलाई चलायमान बनाउनुका साथै सञ्चार तथा प्रसारण उद्योगमा पनि नयाँ अवसरहरू सिर्जना गर्छन्। विश्वकपको लोकप्रियतासँगै नेपालमा गुणस्तरीय रंगशाला, प्रशिक्षण केन्द्र, युवा एकेडेमी तथा व्यावसायिक लिगको आवश्यकता थप महसुस गरिएको छ। खेलप्रेमी, प्रशिक्षक तथा सरोकारवालाहरूले फुटबल विकासका लागि दीर्घकालीन योजना, पर्याप्त लगानी र प्रभावकारी व्यवस्थापनको माग गर्दै आएका छन्। विश्वकपले नेपाली फुटबलको स्तर उकास्ने बहसलाई पनि बल प्रदान गरेको छ।
अधिकांश खेल रातिको समयमा हुने भएकाले विद्यार्थी तथा कामकाजी व्यक्तिहरूको दैनिक दिनचर्यामा असर पर्न सक्छ। आधिकारिक प्रसारण सेवाको शुल्कका कारण केही दर्शक असन्तुष्ट हुन सक्छन्। विश्वकपको लोकप्रियताको फाइदा उठाउँदै अवैध सट्टेबाजी बढ्न सक्ने जोखिम रहन्छ, विश्वकपले सकारात्मक प्रभाव पार्ने भए पनि केही चुनौतीहरू पनि देखिन्छन्।
जबकि नेपालमा खेलमा बाजी लगाउने कार्य कानुनविपरीत मानिन्छ। त्यसैले विश्वकपको उत्साहलाई स्वस्थ र जिम्मेवार तरिकाले मनाउनु आवश्यक छ।
निष्कर्षमा, फिफा विश्वकप नेपालका लागि केवल एउटा अन्तर्राष्ट्रिय खेल प्रतियोगिता मात्र होइन; यो युवा प्रेरणा, सामाजिक उत्सव, आर्थिक गतिविधि र फुटबल विकासको महत्वपूर्ण अवसर पनि हो। विश्वकपबाट उत्पन्न उत्साहलाई दीर्घकालीन योजना, खेल पूर्वाधार निर्माण र युवा प्रतिभा विकाससँग प्रभावकारी रूपमा जोड्न सकिएमा भविष्यमा नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल क्षेत्रमा अझ सशक्त उपस्थिति जनाउन सक्ने सम्भावना छ। विश्वकपले नेपाली समाजमा फुटबलप्रतिको प्रेमलाई अझ गहिरो बनाउँदै नयाँ पुस्तालाई ठूलो सपना देख्न प्रेरित गरिरहेको छ।
